ARCO Madrid 2015 / Angelika Markul, Aleksandra Waliszewska

Typologia przemocy

25.02 — 01.03.2015

Angelika Markul, Aleksandra Waliszewska

Typologia Przemocy / ARCO Madrid 2015

 

Sekcja Opening / Stoisko: 9OP13

 

 
Pytanie o źródła przemocy jest jednym z regularnie powracających w ludzkiej świadomości. Siła ta jest wątkiem spajającym prace dwóch różnych artystek: Angeliki Markul i Aleksandry Waliszewskiej. Zamierzeniem tej propozycji nie jest wyłącznie łatwe epatowanie przemocą wynikającą z prac. Niszczycielskie siły u artystek są ukryte lub ukrywane na różnych płaszczyznach.
Poszukiwania artystyczne Angeliki Markul skupiają się na eksploracji nieokiełznanych sił przyrody, która staje się raczej źródłem zagrożenia, często o śmiertelnych i autodestrukcyjnych skutkach. Jej prace utrwalają wizje działania tych sił, lub jej efektów – czego przykładem jest instalacja stworzona z filcowych paneli o wyraźnej fakturze pokrytych czarnym woskiem. Wosk w twórczości Markul jest metaforą zaistniałej destrukcji, jak w innych jej pracach, w których substancja ta pokrywa rośliny lub futra zwierząt. Czerń wosku mumifikuje akt przemocy. Działania artystki zmuszają do refleksji o charakterze niszczycielskiej siły. Czy natura jest zdolna do przemocy, czy jest to wyłączny atrybut człowieka? Jeśli tak, to jak powinniśmy określać owe „destrukcyjne wybuchy” przyrody. Trudno za neutralne uważać siły, które potrafią zrównać z ziemią całe miasta. Źródeł tej przemocy zaczynamy doszukiwać się w demonicznych siłach, które nadają kapryśnej Matce Naturze cechy antropomorficzne.
Gwasze Aleksandry Waliszewskiej cechuje nieustanne mieszanie się kilku charakterystycznych motywów – małe drapieżne dziewczynki, dzikie zwierzęta, krew, przemoc i erotyzm przenikające się wzajemnie w baśniowej stylistyce. Przemoc u Waliszewskiej ma narracyjny, a równocześnie ambiwalentny charakter. Sceny przemocy rozgrywają się w ciemnej puszczy, która skrywa w sobie potwory i mordercze dzieci. Jednak okrywa je aura niezwykłego erotyzmu, który zamiast odpychać wzbudza fascynację przedstawionymi spektaklami grozy. Prace Waliszewskiej wymagają również dużego zbliżenia między widzem oraz manifestacjami przemocy. Ich niewielki rozmiar (35 x 25 cm) oraz układ, który obejmuje całą powierzchnię ściany, wymagają zaburzenia dystansu. Widz, chcąc dostrzec co skrywa się w mroku prac Waliszewskiej, musi pochylić się, fizycznie zbliżyć do epicentrum przemocy. Może sam zdecydować, czy agresja wizualna bardziej go odpycha, czy też przyciąga.
Każda z artystek – Markul i Waliszewska – zajęła się tematem niszczycielskiej siły w charakterystyczny dla siebie sposób, z osobistej perspektywy. Nie jest to jednak refleksja łatwa – siły te są przerażające, ale równocześnie pociągające. Artystki podjęły się próby zetknięcia z samym fenomenem, esencją tego zjawiska, które ukrywaja się w różnych zakamarkach rzeczywistości, unikając jednak łatwo narzucającej się oceny moralnej. Ukazują one niejednoznaczny charakter aktów agresji wzbudzając potrzebę przekonfigurowania myślenia związanego z tą niebezpieczną kategorią.

 
Pokaz prac Angeliki Markul i Aleksandry Waliszewskiej podczas targów ARCOmadrid 2015 został zorganizowany dzięki wsparciu Instytutu Polskiego w Madrycie