Konrad Smoleński & Noa Shadur / Field Survey / 13. Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy, Kino Muranów, Warszawa, 26.05.2017

www.polin.pl

„Obecność / Brak / Ślady. Współcześni artyści o żydowskiej Warszawie” to przegląd prac video zrealizowanych podczas rezydencji artystycznych w Muzeum POLIN. Artyści pochodzący m.in. z Polski, Izraela, Czech, Holandii, Argentyny, Stanów Zjednoczonych, Niemiec, zaprezentowali różnorodne podejścia do problematyki dziedzictwa żydowskiego i wielokulturowości Warszawy, tworząc wielogłosowy komentarz do jej historii i współczesności.

26 maja (piątek), godz. 14.00-20.00, wstęp wolny, miejsce: Kino Muranów, bezpłatne wejściówki do odebrania w Kinie Muranów

Jaka jest żydowska tożsamość? Jaka jest tożsamość Warszawy jako ośrodka żydowskiego życia? Jaki jej obraz wyłania się z pamięci zbiorowej, indywidualnej, dzisiejszych doświadczeń? Kto jest „tutejszy”? To kilka pytań podjętych przez artystów-rezydentów Muzeum POLIN.

W przypadku żydowskiej Warszawy tytułowe kategorie „obecność”, „brak” i „ślady” przenikają się i pozostają w stałym napięciu. Poszukując śladów, artyści odczytują zarówno realne, jak i symboliczne konteksty aktualnej żydowskiej codzienności; mówiąc o nieobecności – wskazują na ukrytą obecność, odsłaniają fizyczne i symboliczne ślady przeszłości, raz głośno komentują, raz milkną. Podejmując temat materialnego i niematerialnego dziedzictwa, odwołują się zarówno do kanonu kultury żydowskiej, jak i klisz czy stereotypów, które wokół niej narosły. Pochylając się nad mikrohistorią, uruchamiają uniwersalne pytania, wykraczające daleko poza lokalny kontekst.

Wszystkie prace powstały we współpracy z Muzeum POLIN, większość przy udziale lokalnej społeczności żydowskiej, muranowskiej, (około)warszawskiej. Większość filmów prezentowana była na wystawie „Obecność / Brak / Ślady” w 2016 roku w Muzeum POLIN.

Podczas przeglądu zaprezentowane zostaną następujące filmy:

Cz. I, godz. 14.00

Eliane Esther Bots, Nie możemy pochodzić z niczego
Artystka i reżyserka przeprowadziła wiele rozmów z mieszkańcami Warszawy, którzy poprzez rodzinne narracje przybliżali jej żydowską historię miasta. W krótkometrażowym filmie Holenderka przywołuje siedem opowieści, dla których punktem wyjścia są osobiste przedmioty, znaczące obiekty, którym bohaterowie jej filmu nadają znaczenie sentymentalne.

Florencia Levy, Przetłumaczone, powtórzone, odnalezione
Artystka przeprowadziła szereg wywiadów wśród członków społeczności żydowskiej w rodzinnym Buenos Aires. Rozmawiała z polskimi emigrantami, ich dziećmi i wnukami. Tak zebrany materiał – świadectwa trzech pokoleń polskich Żydów – przywiozła następnie do Warszawy, gdzie podjęła się ich aktualizacji we współczesnym krajobrazie stolicy.

Itay Ziv, Powrót do mamy
Ziv nakręcił film opowiadający o wysiłkach podejmowanych przez Żydów (w tym przypadku z Izraela) w celu uzyskania polskiego paszportu. Artysta poprzez swą realizację szukał stycznych między indywidualnym określaniem własnej przynależności, a urzędowymi procedurami poświadczania obywatelstwa i poszukiwaniami genealogii.

Cz. II, godz. 15.15

Tamara Moyzes i Shlomi Yaffe, Polskie burki
Burekas/burki to rodzaj wyrazistych komedii o atrybutach melodramatu, niegdyś popularnych w kinie izraelskim, które skupiały się na przedstawianiu relacji między Żydami Mizrahi i aszkenazyjskimi. Przywołując charakterystyczne dla burekas wpływy literatury i teatru jidysz, artyści stworzyli trzy etiudy filmowe, oparte na życiorysach istotnych dla współczesnego Izraela postaci.

Lukas Ligeti, To, co pozostało… to, co powróci…
Muzyk podczas pobytu w Warszawie kolekcjonował pieśni i melodie żydowskie. Zebrana kolekcja posłużyła kompozytorowi do stworzenia nietypowej partytury, którą podczas finałowego performansu wykonali zaproszeni do projektu muzycy-improwizatorzy. W trakcie występu byli „dyrygowani” przez Ligetiego za pomocą bezprzewodowych słuchawek. Słyszeli w nich strzępki zebranych żydowskich melodii, tak, jakby były fragmentami ich własnej pamięci.

Cz. III, godz. 16.40

Assaf Gruber, Story of a Scared State
Artysta we współpracy z Kubą Mikurdą zrealizował performans na terenie firmy GD Poland w Wólce Kosowskiej pod Warszawą, słynącej z wielkich hurtowni azjatyckich towarów. Performans odnosi się do wątków historycznych, emigracyjnych, przywołuje stereotypy na temat przenikających się kultur. Akcja toczy się tu i teraz, tło malują aktualne wydarzenia polityczne, a ich wpływ na życie jednostki oraz funkcjonowanie instytucji kultury jest znaczący.

Maya Schweizer, Faktury niepamięci
Tematem pracy artystki są formy upamiętniania, a zatem reprezentacja i struktury żydowskiej obecności i nieobecności w Warszawie. Artystka poddaje analizie miejsca pamięci usytuowane w obszarze dawnego getta, ze szczególną uwagą przyglądając się Murowi-Pomnikowi Umschlagplatz. Powstały eksperymentalny obraz filmowy stanowi typowe dla artystki połączenie skrupulatnej pracy badawczej z warstwą emocjonalną.

Noa Shadur i Konrad Smoleński, Field Survey
W filmie, zrealizowanym przez duet artystyczny w niecodziennych, niedostępnych na co dzień przestrzeniach Warszawy, artyści stworzyli choreografię, dla której referencją były archiwalne i zrekonstruowane zdjęcia z miejsc zbrodni. Celem twórców nie było odniesienie się do konkretnych historii zbrodni bądź oporu, ale stworzenie wizualno-dźwiękowego komentarza do gestów przemocy.

Cz. IV, godz. 18.45

Rozmowa podsumowująca: spotkanie z Ewą Chomicką – współkuratorką programu rezydencji artystycznych w Muzeum POLIN, Joanną Ostrowską – kulturoznawczynią, krytyczką filmową oraz Anną Konik – artystką wizualną.